Homepage > Doelgroepen en groepsprocessen > Seksuele voorkeur

Seksuele voorkeur

Homoseksualiteit op de werkvloer

Vijf tot acht procent van de Nederlandse bevolking is homo- of biseksueel. Homoseksuele mannen en vrouwen moeten in de maatschappij nog steeds opkomen voor hun positie. Dat geldt bijvoorbeeld thuis, in hun vrije tijd, in de politiek, maar ook op hun werk.

Werksituatie

Homoseksuele medewerkers ervaren nog vaak problemen op het werk (De Graaf en Sandfort, Nisso, 2000). Negatieve ervaringen hangen onder andere samen met een negatieve houding ten aanzien van homoseksualiteit bij collega's en vooral ook leidinggevenden. Homoseksuele medewerkers zijn minder positief over hun werksituatie dan hun heteroseksuele collega's. Dit kan leiden tot minder werktevredenheid, een hogere werkbelasting en een slechtere gezondheid. Opvallend is dat reacties van homoseksuele medewerkers in contrast staan met reacties van sleutelfiguren, zoals leidinggevenden, die juist aangeven dat homoseksualiteit bij hen op het werk geen probleem vormt.

Uit onderzoek in het onderwijs (De Graaf, Van de Meerendonk, Vennix en Vanwesenbeek, RutgersNissoGroep, 2004) blijkt dat wanneer een organisatie openstaat voor diversiteit en ingrijpt bij discriminerend gedrag van werknemers dit bij homoseksuele medewerkers leidt tot minder negatieve ervaringen, een positievere werkbeleving en een betere psychische en lichamelijke gezondheid. Een dergelijke diversiteitscultuur heeft overigens ook een positief effect op de werkbeleving en gezondheid van heteroseksuele medewerkers!

Uit het Gay Krant Lezersonderzoek 2004 blijkt dat 66% van de homoseksuele medewerkers op hun werk open is over hun seksuele geaardheid, eenderde verzwijgt zijn homoseksualiteit tijdens ‘kantooruren'. Het verbergen van die identiteit brengt een voortdurende angst voor ontdekking met zich mee, wat kan leiden tot een verlaagde productiviteit en een lager psychologisch welzijn. Medewerkers die openlijk uitkomen voor hun seksuele geaardheid voelen zich minder geïsoleerd, zijn loyaler naar collega's en de organisatie en zijn meer tevreden over hun werk. Tenslotte worden openlijke homoseksuelen minder geconfronteerd met negatief geladen stereotypische opmerkingen en grappen. (Tiemersma, 2005).

Of medewerkers openlijk uitkomen voor hun seksuele geaardheid hangt mede af van de mate van veiligheid die iemand binnen de organisatie ervaart. Wanneer de attitude ten aan zien van homoseksualiteit positief is zullen medewerkers sneller uit de kast komen.

Tips om de werksituatie te verbeteren

Het verbeteren van de werksituatie van homo- en biseksuele medewerkers is belangrijk, aangezien een goede werksituatie ervoor zorgt dat medewerkers gezond, gemotiveerd en met plezier hun werk kunnen doen. Het rapport Straight Talk (*link to document with same name) van COC Nederland geeft doelgerichte tips aan werkgevers, vakbonden en collega's die hieraan een bijdrage willen leveren.

Betere bescherming tegen discriminatie

Als gevolg van Europese regels moet Nederland een betere bescherming bieden aan mensen die worden gediscrimineerd wegens hun ras of etnische afkomst, godsdienst, seksuele voorkeur, handicap of leeftijd. In de Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB) stonden al maatregelen tegen discriminatie, maar de Europese regels hebben die bescherming uitgebreid.

De meeste bedrijfstakken hebben in de jaren ‘90 de arbeidsvoorwaarden en het personeelsbeleid zodanig aangepast dat daarin geen plaats meer is voor discriminatie. Toch blijft het belangrijk om regelmatig na te gaan of het personeelsbeleid niet discrimineert op basis van seksuele voorkeur).

Ook in het kader van de ARBO-wet zijn bedrijven verplicht te zorgen voor een veilig en prettig werkklimaat, waarin geen ruimte is voor discriminatie. Het monitoren daarvan kan gebeuren via een periodieke Risico Inventarisatie en Evaluatie (RIE). Toch blijkt in de praktijk dat discriminatie, en specifiek homodiscriminatie, vaak niet wordt meegenomen in de RIE. Om een volledig beeld van de arbeidsomstandigheden te krijgen zouden in de RIE dan ook vragen opgenomen moeten worden over werkbeleving en veiligheid van homoseksuele medewerkers.

Aangehaalde literatuur:

• De Graaf, H. en Sandfort, T. (2001). De maatschappelijke positie van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen. Nisso.
• De Graaf, H., Van de Meerendonk, B., Vennix, P. & Vanwesenbeeck, I. (2003) Beter voor de klas, beter voor de school. Werkbeleving en gezondheid van homo- en biseksuele mannen en vrouwen in het onderwijs. Rutgers Nisso Groep
• Een onderzoek naar homoseksualiteit in organisaties door de afdeling Sociale en Organisatiepsychologie van de Universiteit Leiden, uitgevoerd door drs. J. Tiemersma onder leiding van dr. M. Barreto en prof. Ellemers.